Sprawdź co w trawie piszczy na Twitterze Zainspiruj się na Instagramie Zobacz cenne materiały na Pinterest Porozmawiaj na Facebooku

100 rad na 100 lat niepodległości

autorstwa Cezarego Kujawa

100 rad na 100 lat niepodległości

Jako, że okazja taka jak ta przypada raz na sto lat, jest spora szansa, że druga mi się nie trafi (tak wiem, bądź optymistą, itp...). Dziś więc w 100 rocznicę odzyskania niepodległości proponuję przyjrzeć się ... samemu sobie. Jak wszystkie wielkie wydarzenia zapoczątkowała myśl w głowie pojedynczego człowieka, tak nasza przemiana będzie możliwa jeśli zaczniemy zmieniać się na lepsze w wielu drobnych sprawach. Jak więc samemu tworzyć życie takie jak pragniemy, a nie oddać plan realizacji komuś innemu ? Jak być niepodległym ? Oto moich 100 rad na 100 lat:

#001 Bądź odpowiedzialny

Odpowiedzialność jest na pierwszym miejscu. Wiele razy powtarzałem i zawsze będę powtarzał. Moment w którym zaakceptujemy pełną odpowiedzialność za wszystko co się nam przytrafia to chwila w której zyskaliśmy miano dojrzałych/dorosłych stworzeń. Ani wiek, ni stopień naukowy nie pomogą nam bardziej niż wzięcie odpowiedzialności za własne życie.

Jesteś odpowiedzialny za swoją nadwagę, poziom wypłaty i relacje z żoną i dziećmi. Jesteś odpowiedzialna za kontakty z mężem, stan swojego portfela i niezdrowe żarcie w lodówce. Zaakceptujmy odpowiedzialność za swoje problemy, a zyskamy niepodległość podjęcia decyzji by zmienić ten stan. Jesteśmy odpowiedzialni za polityków, których wybraliśmy, policjantów, którzy pilnują naszych ulic i kierunek w jakim idzie nasze województwo, kraj czy świat. Nie lekceważmy tego. Bierzmy odpowiedzialność i działajmy tak jak tylko możemy.

Praktyka: Obwiniasz pogodę za opuszczenie zajęć na siłowni ? Winisz KFC za to że serwuje Ci codziennie lunch ? Przestań. Zacznij winić siebie. A potem zmień to co robisz.

#002 Myśl

Wydawać by się mogło, że niby Homo Sapiens nie potrzebuje przypominania o uruchamianiu procesów myślowych. W dzisiejszych czasach tak wiele udogodnień w otaczającym nas świecie wyłącza nasze myślenie. Nie idźmy przez życie bezmyślnie. Obserwujmy co się dzieje wokół nas i podejmujmy autonomiczne decyzje.

Analizuj swoją sytuacje. Myśl o tym co Ci się przytrafia z dnia na dzień. Wyciągaj wnioski i działaj. Nie zostawiaj decyzji komuś innemu.

Praktyka: Usiądź wieczorem i pomyśl o dniu, który właśnie minął. Zaplanuj 2 godziny w niedzielę i przeanalizuj tydzień. Pomyśl co się zmieniło, co poszło dobrze, a co można poprawić.

#003 Czytaj

Wiedza to podstawa. Zmiana w życiu nie zaczyna się od motywacji, zaczyna się od edukacji. Uczysz się czy studiujesz, pracujesz czy rozwijasz biznes, cokolwiek robisz, pamiętaj, edukacja nie kończy się wraz z opuszczeniem murów szkoły/uczelni. W tym momencie właściwie dopiero się zaczyna. Jeśli nie czytasz zostajesz w tyle. Nawet nie stoisz w miejscu, a cofasz się. Czytaj. Nawet jeśli czytasz powieści, a nie literaturę ze swojej profesji, czytaj. Może nie dowiesz się nowych technik sprzedażowych z lektury Władcy pierścieni, ale na pewno zaczniesz wzbogacać swoje słownictwo. Kto zaś ma większe słownictwo, widzi więcej, bo lepiej może się skomunikować ze światem. Proszę, czytaj by być niezależnym.

Praktyka: Chyba nie trzeba nikomu tłumaczyć jak z tym zacząć. Ale trochę liczb na zachętę. 60 minut dziennie to 420 min tygodniowo czyli 1680 minut w miesiącu a 20 160 minut w roku. To oznacza 336 godzin co daje ponad 8 pełnych 40-godzinnych tygodni pracy w roku czyli 2 miesiące efektywnej nauki, rozwoju i wzrastania. Połóż...książkę...przy...łóżku.

#004 Rozmawiaj

Rozmowa matki z córką, ojca z synem. Rozmowa męża z żoną, rozmowa w rodzinie, rozmowa w pracy, rozmowa na przerwie w szkole czy podczas lunchu w biurze. Rozmowa otwiera możliwości. Brak rozmowy zamyka możliwości. To nie jest nic skomplikowanego, to proste. Jeśli rozmawiasz wyrażasz to czego oczekujesz. Tylko w ten sposób druga strona może zrozumieć Twoje pragnienia, oczekiwania, lęki. Jeśli nie rozmawiamy jesteśmy cały czas zależni od swoich myśli i wyobrażeń na temat danej sytuacji czy osoby. Wyobrażenia te mogą być natomiast całkowicie nieprawdziwe. Rozmowa wyjaśnia wszystko.

Praktyka: Jeśli coś Cię trapi, porozmawiaj z kimś. Jeśli się z kimś kłócisz, nie zamykaj się w sobie, spróbuj wyartykułować swoje obawy, a zobaczysz, że druga strona może mieć zupełnie odmienny punkt widzenia na tą samą sytuację co z kolei może zupełnie zmienić Wasze opinie. To ciągła walka. Mężczyźni muszą się tu bardziej postarać niż kobiety. Szczególnie jeśli chodzi o sytuacje kryzysowe, kobieta chce być wysłuchana, mężczyzna chce by zostawić go w spokoju. Tymczasem wszyscy musimy po prostu poznać wartość rozmowy jako najlepszej drogi do funkcjonowania w rodzinie, pracy, społeczeństwie.

#005 Uśmiechaj się

Zaraz po edukacji, kolejny kluczowy element w walce o lepsze własne/niezależne/niepodległe jutro. Nastawienie. Bądź pozytywny/a. Uśmiech to naturalny lek na depresję. Na pewno zdarzało się Wam rozmawiać z kimś smutnym, może nawet załamanym konkretną sytuacją. Co wtedy próbowaliście zrobić. Porozmawiać, zrozumieć, pocieszyć, rozśmieszyć ? Uśmiech to chęć do życia, do rozwoju i wzrastania. Uśmiechając się do innych zapraszamy ich do naszego życia do naszej codzienności, a tylko zapraszając innych by uczestniczyli w kawałku naszego życia, możemy czerpać z nowych znajomości, nowych szans i pomysłów.

Praktyka: Umów się ze swoim przyjacielem. Ze szkolnej ławki, czy ze studiów. Przypomnij sobie lekkomyślne rzeczy, które razem robiliście, może czas je sobie przypomnieć i pośmiać się wspólnie. Na co dzień staraj się po prostu częściej uśmiechać i rozsiewać pozytywne nastawienie. Szczery uśmiech to potężna broń w walce z przeciwnościami.

#006 Planuj

Nie zostawiaj niczego przypadkowi. Tak mało osób ma przy sobie listę zakupów gdy idzie do sklepu. Nic dziwnego, że wychodzą z niego z 20% rzeczy, których potrzebują i 80% rzeczy, które są w najlepszym wypadku zachciankami.
Lista zakupów natomiast jest tylko jedną i pewnie jedną z mniej istotnych list, których brak, może nas drogo kosztować. Czy masz zaplanowane najbliższe 5 lat - choćby ogólnie ? Czy masz plan na najbliższy rok, kolejny miesiąc czy przyszły tydzień ? Czy wiesz co masz zrobić jutro ? Ktoś kiedyś powiedział, że życie bez planu to jak jeździć autem bez kierownicy.  Każda przeszkoda, zakręt, spycha Cię w przypadkowym kierunku, bardzo trudno jest dotrzeć do założonego celu. Oczywiście czasami się to uda, ale nie jesteśmy tu po to by nam się cokolwiek udawało. Jesteśmy tu po to by stworzyć to co chcemy stworzyć i dotrzeć tam gdzie chcemy dotrzeć.

Praktyka: Usiądź na koniec tygodnia i pomyśl co masz do zrobienia w przyszłym. Zarezerwuj kilka godzin ze swoim partnerem/partnerką w ostatni weekend miesiąca i zaplanujcie co powinniście zrobić w tym miesiącu. Zawodowo, prywatnie, domowo i rodzinnie, zdrowotnie i finansowo. Nie zostawiajcie nic przypadkowi. Planujcie a dojdziecie dalej niż możecie sobie wyobrazić.

#007 Utrzymuj kontakt

Żyjemy wśród innych ludzi i z innymi ludźmi. Funkcjonujemy wspólnie jako komórka rodzinna, firmowa, wojewódzka, religijna, projektowa, imprezowa, wojewódzka, narodowa i międzynarodowa. Można wymieniać. Nasze kontakty mają wpływ na to co robimy, jak myślimy, gdzie idziemy i jak szybko tam dojdziemy. Nic nie osiągamy sami, nawet jeśli tak nam się wydaje. Utrzymujmy więc kontakty warte utrzymania by wspólnie wzrastać, wymieniać się pomysłami, wspierać się - iść na przód. Poza wszystkim, czym jest wartościowe życie jeśli nie kroczeniem przez rzeczywistość z osobami, na którym nam zależy ?

Praktyka: Zapisz urodziny i terminy ważnych wydarzeń w życiu swojej "społeczności". Rodzina, przyjaciele, znajomi. Zadzwoń, napisz, wyślij list czy smsa. Nie zaniedbuj tych, na których Ci zależy.

#008 Nie ignoruj

Ignorancja to nie błogość, ignorancja to tragedia, to ogromna bieda. Wszystko ma znaczenie. Niektóre rzeczy znaczą więcej niż inne, ale nie ma nic co nie ma żadnego znaczenia. W codziennym egzystowaniu, nie bądź ignorantem/tką. W stosunku do siebie, do swoich szans i marzeń, w stosunku do innych, do sytuacji w których się znajdziesz - nie bądź życiowym ignorantem by nie być życiowym biedakiem.

Praktyka: Jeśli ktoś coś mówi  - wysłuchaj go, jeśli masz obawy - nie lekceważ ich, jeśli dostaniesz szansę - wykorzystaj ją. To co uważasz na temat tego co otrzymasz zależy od Ciebie, to co z tym zrobisz też, ale upewnij się, że nie będziesz tego ignorować. Unikaj stwierdzeń typu: "To nie ma znaczenia.".

#009 Słuchaj uważnie

Tragedia zaczyna się wtedy gdy dwie strony, mając nawet szczere intencje, nie przykładają uwagi do tego o czym mówią. Tragedia zaczyna się, gdy najpierw decydujesz się przeznaczyć swój czas na konkretny cel po to by następnie kompletnie zmarnować go będąc zupełnie nieuważnym. Gdziekolwiek jesteś, bądź tam. Nie tylko dlatego by zyskać jak najwięcej z tego co się dzieje, ale może przede wszystkim dlatego, że niechlujstwo prowadzi do zupełnej dewastacji naszej opinii w oczach innych. A to jak wspominałem - tragedia.

Praktyka: Powtórzę jeszcze raz - gdziekolwiek jesteś, bądź tam.

#010 Ćwicz

Nasze fizyczne samopoczucie ma bezpośredni wpływ na poziom energii, a przez to na nasze nastawienie do życia, na to jak działamy i nasze osiągnięcia. Zdrowie i energia to kluczowe zasoby, o które musimy dbać, jeśli chcemy osiągać nowe szczyty. Nie zapominajmy o ćwiczeniach. Człowiek, który zasiedział się w kwestii ćwiczeń fizycznych, najpewniej też zasiedział się w kwestii rozwoju osobistego. Traktuj swoje ciało jak świątynię - szanuj je i ćwicz.

Praktyka: Nie ma chyba nic prostszego. Znajdź sport, który lubisz. Bieganie, ciężary, ćwiczenia z masą własnego ciała, taniec, rower, tenis..cokolwiek to jest. Wybierz coś, zacznij od małego kroku i działaj każdego dnia.

#011 Ucz się

Nauka to podstawa. Wiedza to podstawa. Nie ignoruj zdobywania wiedzy. W swojej profesji - musisz wzrastać by coś znaczyć, w kontaktach z innymi - musisz się rozwijać by utrzymać je na wysokim poziomie, we własnym rozwoju - jeśli nie będziesz iść do przodu, zaczniesz się cofać.

Praktyka: Zidentyfikuj jedną przydatną umiejętność w swojej profesji - zapisz się na szkolenie lub przeczytaj książkę w tym temacie. Rozmawiaj z bliskimi by uczyć się tego jak żyć z nimi na wartościowej stopie. Znajdź coś co Cię fascynuje i zacznij rozwijać się w tym kierunku. To proste - internet, książka, audiobook, film - to tylko ułamek mediów, które mogą pomóc Ci zdobywać wartościowe informacje.

#012 Dziel się

Oddaj trochę tego co dostajesz, by wzrastać. Jeśli masz coś wartościowego do przekazania, podziel się tym. Zdobędziesz szacunek i będziesz ćwiczyć swój charakter. Dzielenie się powinno być pierwszą lekcją jaką rodzice dają swoim dzieciom. Problem w tym, że bardzo często wymagamy od swoich pociech by się dzieliły, ale sami nie zawsze praktykujemy tą zasadę. Nie zamykaj się w swoim świecie, dziel się dobrymi pomysłami, dobrą nowiną i dobrym słowem.

Praktyka: Załóż bloga , opowiedz innym jak zdobyłeś/aś szczyt. Wypraw przyjęcie na cześć sukcesu, który osiągnąłeś. Podziel się tym co Cię trapi.

#013 Próbuj

Bardzo często strzelamy sobie w stopę zanim jeszcze ta stopa dotknie ziemi. Jak wiele genialnych pomysłów pozostaje jedynie w naszej głowie, bo nie próbujemy ich realizować. Być może, jeśli spróbujemy, coś może się nie udać. Jednak jeśli nie spróbujemy, nie ma najmniejszych szans by się udało. Próbuj - nie masz nic do stracenia.

Praktyka: Masz pomysł ? Zastanów się co możesz zrobić już dziś i zacznij. Masz w głowie wiersz - zapisz go. Myślisz o rozpoczęciu kanału na Youtube. Opublikuj pierwsze video. Nie zwlekaj - spróbuj.

#014 Baw się

Nie ważne w jakim jesteś wieku. Czasami trzeba po prostu odpocząć od życia. Nie zapominaj, że to nie milion złotych najbardziej Cię uszczęśliwi, ale to jak będziesz się czuć każdego dnia w drodze do jego zdobycia. Nie zapominaj więc o drobnych i większych przyjemnościach, tych które sprawiają, że życie jest tak piękne i pełne atrakcji. Baw się dobrze.

Praktyka: Nie sprzątaj w sobotę.Weź żonę/męża i dzieci i jedźcie do kina. Zjedzcie obiad na mieście. Skończyłaś projekt, umów się z koleżankami na wieczorny wypad. Rozwiązałeś problem firmy ? Wypraw imprezę. Jeśli chcesz być szczęśliwy/a praktykuj szczęście.

#015 Pracuj

W umowie masz 40 godzin pracy tygodniowo. Rano 30 minut na kawę i rozruch, 45 minut na lunch i kolejne 30 minut na kawę po południu. Godzina pogaduszek ze współpracownikami i kolejne pół godziny z partnerem/partnerką. Po drodze jeszcze trochę facebooka i kwejka. W efekcie z 40 godzin robi się 25 godzin w tygodniu. Jeśli masz w nosie firmę w której pracujesz to w ogóle nie jesteś na dobrej drodze, ale jeśli zależy Ci na niej to pamiętaj, że każda godzina przeznaczona na lenistwo w pracy to godzina zabrana z życia rodzinnego. Nawet bowiem jeśli nie będziesz pracować po godzinach, to prędzej czy później Twoja głowa będzie w pracy, gdy Ty będziesz już w domu. Będziesz do tyłu i trzeba będzie to nadrobić.

Praktyka: W pracy pracuj w domu bądź z rodziną. Jeśli coś robisz, skup się na tym i nie rozpraszaj. Pracuj bo tylko praca może dać Ci spełnienie i szczęście. Lenistwo nie da Ci tego samego.

#016 Mów NIE

Zadziwiające jak wiele robimy w naszym życiu z czystego poczucia bycia zobligowanym do tego. Czy to przez zewnętrzne okoliczności, nacisk innej osoby czy wewnętrzny głos, który nie pozwala nam odciąć się od czegoś. W efekcie poświęcamy swój czas, energię, a często nawet pieniądze na coś na co dobrowolnie nie przeznaczylibyśmy tych zasobów. Być może nawet, w momencie, gdy akceptowaliśmy to konkretne zobowiązanie było to sensowne i prawidłowe działanie. Okoliczności jednak się zmieniły, a my nie potrafimy zrewidować naszego stanowiska. Nauczmy się mówić Nie.

Praktyka: Najlepiej zobrazuje ten punkt, cytat z piosenki Pana Kazimierza Staszewskiego czyli Kazika.

Jeśli nie chcesz wojska - tedy tam nie idź
Jeśli nie chcesz być posłuszny - staraj się nie być
Jeśli nie chcesz religii - wtedy nie chciej jej mieć
Jeśli nie chcesz być ślepy - naucz się widzieć
Jeśli nie chcesz wybierać - wtedy tam nie chodź
Jeśli nie chcesz polityki - sam prawdy dochodź
Jeśli nie chcesz być pod batem - jakoś się hartuj
Jeśli nie chcesz się ścigać - wtedy nie startuj

#017 Odpoczywaj

Odpoczynek jest bardzo ważny. Możesz mieć najlepszy plan na świecie, ale jeśli nie masz energii do jego realizacji, będzie z tym krucho. Upewnij się, że zarządzasz sobą tak by mieć czas na regenerację. Zyskasz o wiele więcej niż gdybyś przeznaczył/a ten czas na pracę. Pamiętaj tylko o tym by odpoczynek uczynić koniecznością, a nie celem samym w sobie.

Praktyka: Połóż się spać wcześniej. Przeczytaj ciekawą książkę. Weź kąpiel. Włącz ulubioną płytę z muzyką. Wyjdź do kina, teatru, opery czy na strzelnicę. Odpocznij by ruszyć dalej ze zdwojoną siłą.

#018 Kochaj

Mąż, żona, dzieci, rodzice, rodzeństwo, znajomi, bliźni, ojczyzna, rodacy. Kochaj innych. Nie lekceważ miłości. Miłość wyraża się w bliskości tak fizycznej jak i duchowej. Miłość wyraża się w trosce o dobro drugiej strony. Miłość wyraża się w poświęceniu dla innych. Kochaj, otrzymasz tak wiele. Nie bądź chłodny, kochaj by być kochanym.

Praktyka: Powiedz żonie że ją kochasz i zabierz ją gdzieś. Przygotuj romantyczny wieczór dla swojego męża. Uściskajcie swoje dzieci, podziękujcie rodzicom i interesujcie się sprawami swoich przyjaciół i bliźnich. Nauczcie dzieci debat na najważniejsze tematy dotyczące ojczystej ziemi. Okazujcie miłość w codziennych gestach. Nie w pojedynczych zrywach - w codziennych gestach.

#019 Praktykuj

Praktyka czyni mistrza. Zdobywanie wiedzy to pierwszy krok. Jednak sama wiedza na nic jeśli czegoś z nią nie zrobimy. Praktykujmy jak najwięcej. Tylko poprzez aplikowanie wiedzy w praktyce jesteśmy w stanie iść na przód. Tylko przez działanie możemy osiągać. Tylko przez działanie możemy dowiedzieć się zarówno co działa jak i co nie działa. Czytamy bloga jak ten, oglądamy instruktażowe video, chłoniemy kolejną książkę i myślimy, że idziemy do przodu. Nieprawda. Praktykuj. Chłoń wszystko, zbieraj informacje, ucz się i studiuj. Potem weź tą wiedzę i praktykuj. Wykorzystaj to czego się dowiedziałeś/aś w praktyce. Sprawdź czy w Twoim przypadku to działa. Czasami będzie, a czasami nie. Weź to co działa, odrzuć co nie działa. Pracuj z tym co masz. Nie pozostawiaj jednak niczego samej teorii. Praktyka to sposób na sprawdzenie użyteczności każdej informacji, która do Ciebie trafia.

Praktyka:
Jeśli chcesz być wysportowany, ćwicz.
Jeśli chcesz być odważny, praktykuj odważne działanie.
Jeśli chcesz być szczęśliwy, praktykuj szczęście.

#020 Czuj

Nie zamieniaj serca w twardy głaz...Jak prawdziwy jest ten cytat. Czuj, pozwól by życie Cię dotknęło. Jak ktoś powiedział kiedyś: Nie pozwól by życie Cię zabiło, ale pozwól by Cię dotknęło. To tak ważne by absorbować rzeczywistość. Nasza dusza, nasze uczucia, muszą być tak ćwiczone jak nasze ciało i intelekt. Nie ignorujmy uczuć. Pozwalajmy im nami wstrząsnąć. Czasem będzie to wstrząs dramatyczny a czasem komiczny. Nie rezygnujmy z tego. Powitajmy każde ludzkie doświadczenie z otwartymi rękami.

Praktyka: Idź do opery na piękne widowisko. Wybierz się do kina na straszny horror. Płacz kiedy trzeba i śmiej się kiedy trzeba. Pamiętaj tylko, by śmiać się kiedy inni się śmieją i płakać kiedy inni płaczą. Nie odwrotnie.

#021 Sprzątaj

Bałagan to słowo, które mnie przeraża. Bardziej niż bób. A zapytajcie mojej żony - nie cierpię bobu. Porządek jest kluczowy dla jasności myślenia. Porządek w domu, w pracy, w głowie. Porządek w finansach i w planach. Mając uporządkowane zadania, możemy wykonać więcej. Mając posprzątany dom, lepiej nam się myśli. Mając porządek w dokumentach, łatwiej się w nich odnajdziemy. Nie lekceważmy istoty porządku - sprzątajmy swoje życie.

Praktyka: Posprzątaj ikony z pulpitu. Usuń niepotrzebne aplikacje z telefonu. Wstaw pranie i opróżnij lodówkę z przeterminowanej żywności. Nie czekaj aż kurz przykryje plamy po herbacie. Posprzątaj by zyskać jasność umysłu.

#022 Wstawaj wcześniej

Nie trać czasu na sen. Pamiętaj co mówiliśmy w przypadku odpoczynku - niech będzie on koniecznością, a nie celem. Jak brzmi pewien bardzo motywacyjny cytat:

Niektórzy z nas nie chcą tak bardzo osiągnąć czegoś w swoim życiu jak bardzo chcą spać.

Wstając wcześniej, zaczynasz dzień zanim jeszcze świat zaczął funkcjonować na pełnych obrotach tego dnia. Nie wiele osób korzysta z tej przewagi. Nie pozwól byś i ty z niej nie skorzystał.

Praktyka: Ustaw budzik na 15 minut wcześniej niż zwykle. I tak przez dwa tygodnie. Następnie powtórz. Zaplanuj coś miłego i ekscytującego do zrobienia zaraz po przebudzeniu i zrób to. Naucz się wstawać wcześniej. Zyskasz.

#023 Działaj

Lubimy mówić, opowiadać, fantazjować. Lubimy zwlekać i wymyślać wymówki. Nie lubimy działać, bo działanie jest trudniejsze niż dumanie. Niestety bez działania nie osiągniemy wiele. Jeśli dowiesz się czegoś wartościowego, działaj. Jeśli masz coś do zrobienia - zrób to. Tylko praca i działanie zbliża nas do tego co chcemy osiągnąć. Nie myśl o tym dlaczego coś może się nie udać. Zacznij działać. Zdobędziesz doświadczenie, informację zwrotną, dostosujesz swoje następne kroki i będziesz przesuwać się do przodu.

Praktyka: Piszesz książkę ? Napisz dziś stronę, akapit czy nawet jedno zdanie. Jutro zrób to samo. Nie zwlekaj - działaj. Chcesz przebiec maraton. Przejdź się na spacer wkoło osiedla, zrób zakupy i wróć. Jutro zrób to samo. Po jutrze zrobisz to samo - ale szybciej. Działaj.

#024 Podróżuj

Świat to piękne miejsce. To nie tylko twoje miasto czy kraj. Inne miasto czy inny kraj to inni ludzie i inne historie. A inne historie to inne doświadczenia, a więc i inne cenne rady. Nie siedź w miejscu. Podróżuj by chłonąć inne punkty widzenia, odmienne nawyki. Próbuj potraw, tradycyjnych przysmaków i poznawaj kulturę. Nie zamykaj się na bogactwo świata, który otwiera się dla wszystkich.

Praktyka: Nie musisz od razu jechać na drugi koniec świata by poznać kulturę eskimosów. Wybierz się do innego regionu Polski a zobaczysz, że nawet "za płotem" możesz poznać ludzi o zupełnie odmiennym podejściu do życia. Zaplanuj weekend na podróż do innego miasta i chłoń wszystko z czego ono słynie.

#025 Jedz zdrowo

Już to było i pewnie jeszcze będzie ale uwielbiam ten cytat:

Treat your body like a temple, not a woodshed- Jim Rohn

Jak już wspominaliśmy, to jak efektywnie działamy zależy od naszego zdrowia. Tak jak umysł działa na paliwie jakie mu dostarczamy i jeśli damy mu kiepskiej jakości mentalną papkę nic dobrego z tego nie będzie, tak jeśli nasze ciało karmimy śmieciami, nie oczekujmy, że będzie ono funkcjonować jak ciało lekkoatlety. A potrzebujemy ponadprzeciętnego zdrowia, jeśli chcemy osiągać ponadprzeciętne efekty. Jedzmy zdrowo by mieć zdrowe ciało i lepsze rezultaty.

Praktyka: Nie musisz od razu przerzucać się na topinambur, jarmuż i mięso tak dobrze chowane jak Babe - świnka z klasą. Wystarczy, że wprowadzisz małe zmiany krok po kroku. Zrezygnuj z jednej rzeczy na dwa tygodnie - zamień ją czymś zdrowym co lubisz. Masło orzechowe zamiast Nutelli ? Marchewki zamiast chipsów. Po dwóch tygodniach dodaj coś jeszcze, pij więcej wody, dodaj warzywo do obiadu i owoc na podwieczorek. Krok za krokiem, małe zmiany, wielki efekt.

#026 Wzrastaj

Wszyscy jesteśmy zaproszeni by w życiu czynić sensowne postępy w rozsądnym czasie. To zasłyszane niegdyś zdanie zadźwięczało mi w głowie gdy pomyślałem o tym punkcie. Nie musimy pędzić na oślep byle dalej. Wzrastać znaczy być dziś lepszym niż było się wczoraj. Nie oznacza to jednorazowego skoku, krótkiego sprintu. Oznacza powolne ale stabilne i trwające przez całe życie rozwijanie się na wielu płaszczyznach - taki maraton w wielu dyscyplinach. Nie ignorujmy żadnej okazji do wzrastania.

Praktyka: Jest tak wiele, do zrobienia i tak wiele metod. Kilka więc z głowy. Czytaj książki, by rozwijać umysł. Rób przysiady by wzmacniać nogi.  Uśmiechaj się by ćwiczyć pozytywne nastawienie. Proś, przepraszaj i słuchaj by ćwiczyć empatię.

#027 Myśl 5-minutowo

Teraz myśl od mojego pierwszego youtube’owego nauczyciela - Briana Tracy:

The more successful you are the more you tend to measure up your time in minutes. The less successful you are the more you tend to measure up your time in hours, days and weeks. The average person thinks in terms of morning and afternoon. The above average person thinks in terms of hours, the successful person thinks in terms of half-hours. The very successful person thinks in terms of minutes. They allocate their time carefully. - Brian Tracy

Im bardziej cenisz swój czas tym lepiej go wykorzystujesz.

Praktyka: Ustaw sobie alarm w telefonie co godzinę na dzień jutrzejszy. Za każdym razem gdy zadzwoni - zapisz co robisz w tym momencie. Po skończonym dniu będziesz zaskoczony/a. Badaj to jak spędzasz dni, godziny i minuty. Postaraj się wykorzystać je jak najlepiej. Nie musisz robić z siebie robota, po prostu zauważ, że w tym samym czasie możesz robić coś wartościowego, ale możesz też ten czas zmarnować. Decyzja należy do Ciebie.

#028 Zachowaj równowagę

Równowaga to podstawa zdrowego życia. Przesada w każdą stronę prowadzi do problemów. Tyczy się to każdej sfery życia. Nadużywanie alkoholu ma opłakane skutki. Nadużywanie cierpliwości szefa także. Zapychanie się słodyczami przyniesie ogromne kłopoty ze zdrowiem, zastępowanie czasu z rodziną czasem w pracy, przyniesie tak samo katastrofalne kłopoty w relacjach. Balans jest kluczowy. Przykład z pracą jest bardzo dobry. Często zaczynamy pracę by móc zrealizować wszystkie rodzinne plany jakie mamy. Pracujemy więc ciężko i zaczynamy zapominać dlaczego to robimy. Stajemy się tak zaabsorbowani pracą, że zapominamy o rodzinie. Druga strona jest też prawdziwa. Kluczowa jest równowaga.

Praktyka: Sprawdź swój tydzień pracy. Umieść w planie czas dla rodziny, czas pracy i czas dla przyjaciół. Znajdź czas na wszystko co ważne i pamiętaj, że na wszystko co ważne na pewno znajdziesz czas. Musisz tylko usunąć to co nie jest ważne i zachować równowagę.

#029 Podejmuj decyzje

Decyzje rządzą naszym życiem. A właściwie - my rządzimy naszym życiem poprzez podejmowanie decyzji. Nawet jeśli nie podejmujemy decyzji w danej sprawie, to właśnie podjęliśmy decyzję...by tej decyzji nie podejmować. Czasami, trzeba zachować bierność w sytuacji, ale pamiętajmy, że w momencie gdy chcemy ruszyć dalej, zwykle musimy zadecydować. Często, podjęcie danej decyzji może być bardzo trudne. Wiem, bo przerabialiśmy to z żoną gdy decydowaliśmy się na miejsce zamieszkania. Jednak bez decyzji, świadomej i przemyślanej, stalibyśmy w miejscu. Podejmuj decyzje.

Praktyka: Wahasz się ? Weź kartkę i długopis. Zapisz opcje i dla każdej z nich wypisz wszystkie "za" i "przeciw". Niektóre "za" i "przeciw", będą bardziej ważne niż inne. Kiedy skończysz przeanalizuj sytuację i wyniki. Następnie podejmij decyzję. Łatwiej powiedzieć niż zrobić, wiem. Zacznij od małych decyzji, a z czasem wyrobisz sobie decyzyjność dla większych spraw.

#030 Zacznij powoli

Często motywuje nas coś lub ktoś i ruszamy pełną parą tylko po to by za tydzień lub dwa wylądować w tym samym miejscu, z którego startowaliśmy jeno z większym moralnym kacem. Wiele sfer życia w których chcielibyśmy wzrastać ekscytuje nas tak bardzo, że gdy zabieramy się za ich podbój, zapominamy, że często startujemy z poziomu zero. Ważne jest wtedy by zacząć powoli i działać każdego dnia. Nie ruszajmy na wszystkich frontach kiedy nasze wojsko jest niezdyscyplinowane. Zacznijmy spokojnie i powoli, a z czasem nabierzemy odwagi, pewności siebie i doświadczenia, wtedy przyspieszymy i skomplikujemy sobie życie świadomie.

Praktyka: Najlepiej na przykładzie. Chcemy schudnąć ale naszym ostatnim sportem był raczej sprint do lodówki i z powrotem ? Nie róbmy 6 treningów w tygodniu bo tak radzi trener kulturystów z youtube’a. Nie zaczynajmy diety ryż z kurczakiem 7 razy w tygodniu. Nie wszystko na raz i nie w takiej objętości. Zacznij spokojnie od małych zmian i dodawaj kolejne gdy będziesz czuł/a się komfortowo. Po drodze zyskasz potrzebną wiedzę i zaczniesz robić wszystko świadomie. Działaj powoli ale systematycznie.

#031 Módl się

Nie będę nikogo nawracał. Nie taka moja rola. Dam Ci radę, która według mnie jest najlepsza. Oto ona: W cokolwiek wierzysz - studiuj tą wiarę i praktykuj. Nie pozostaw jej bez zgłębiania i aplikowania w codziennym życiu - jeśli wierzysz.

Praktyka: Ilu z nas przeczytało Pismo Święte ?  Ja też jestem winny tego zaniedbania. Ale staram się je naprawić.

#032 Bądź szczery

Szczerość nie popłaca ? Spróbuj poczekać gdy dostaniesz rachunek za kłamstwa. Nie łatwo jest być szczerym, ale jeszcze trudniej nosić brzemię nieszczerości. Szczerość otwiera drzwi, otwiera serca i umysły. Najlepszy sposób by rozpocząć rozmowę i naprawę zepsutych relacji to szczerość po obu stronach.

Praktyka: Porozmawiaj z tym, kto wyrządził Ci krzywdę. Porozmawiaj z tym komu sam/a ją wyrządziłeś/aś. Nie zostawiaj niewyjaśnionych spraw tylko dlatego, że nie stać Was było na szczerą rozmowę. Ulży Ci, zobaczysz.

#033 Bądź hojny

Nie tylko finansowo. To dla przedszkolaków. Każdy potrafi wyjąć z kieszeni 10 zł i dać je komuś. Pomagaj, uśmiechaj się, rozmawiaj. Jedną z najważniejszych rzeczy jakie możemy komuś ofiarować jest spokój. Czasami, możemy kogoś uspokoić przez samo bycie z tą osobą. Czasami, możemy to zrobić przez podanie ręki a czasem przez nakarmienie. Bywa tak, że wystarczy razem pomilczeć, a druga osoba czuje, że daliśmy jej coś bardzo wartościowego. Dostrzegajmy jak możemy obdarować innych hojnie i bezinteresownie tym czego mogą w tym momencie potrzebować. To wróci.

Praktyka: Wyprowadź psa ze schroniska, oddaj krew, zgłoś się na wolontariat podczas wydarzenia w swoim mieście. Ustąp miejsca, uśmiechnij się i kup zwiędnięte stokrotki od staruszki pod sklepem. Czuwaj i działaj.

#034 Działaj z innymi

Planeta na której żyjemy to nie B-612 z historii o Małym Księciu. To także nie bezludna wyspa Robinsona Crusoe. Co chcę przez to powiedzieć, to ni mniej ni więcej tylko tyle, że znajdują się wokół nas inni ludzie. By powiedzieć więcej, Ci ludzie nie tylko działają w ramach własnych przekonań, realizując swoje plany, ale mają wpływ na nasze życie. To jedna strona medalu. Druga to ta w której funkcjonujemy my. Powinniśmy zrozumieć, zaakceptować i w pełni wykorzystać potencjał jaki daje nam współpraca z innymi. Możemy zyskać nie tylko czas ale przede wszystkim zrobić o wiele więcej i wykorzystać potencjał innych. Nie lekceważmy tego, że mamy wokół siebie inne osoby. Doceńmy i działajmy wspólnie jako grupa pracowników, przyjaciół, jako rodzina, jako lokalna społeczność, jako naród.

Praktyka: Zidentyfikuj swoje słabe strony i znajdź osoby, które są mistrzami w tych obszarach. Podziel obowiązki na wszystkich domowników. Zbierz grupę ludzi, którzy mają wspólny cel i sprawdź ile możecie zdziałać wspólnie. Korzystaj z możliwości współpracy kiedy tylko się da.

#035 Uwierz w siebie

To proste. Może nie łatwe, ale proste. Jeśli ja mogę coś zrobić, Ty też możesz. Jeśli ktokolwiek mógł wejść na szczyt góry, Ty też możesz. Nie ma nic czego nie mógłbyś dokonać. To nie kwestia osoby, to kwestia powodów, dedykacji i ilości włożonej pracy.  Uwierz, że możesz zrobić wszystko cokolwiek sobie zaplanujesz.

Praktyka niech będzie tym razem przez przykład z mojego życia. 20.03.2016 przebiegłem w Amsterdamie swój pierwszy bieg uliczny. Nie bardzo powalający dystans: 10 km. Pokonanie jednego kilometra zajęło mi wtedy średnio 06:41 min. Wtedy było to dla mnie nie lada wyzwanie. Półtora roku później (15.10.2017) wziąłem udział w kolejnym biegu w stolicy kraju tulipanów. Tym razem jednak dystans do pokonania był nieco dłuższy. Był to bowiem Maraton w Amsterdamie, a więc 42,195 km. Jakby tego było mało, tym razem, na pokonanie jednego kilometra potrzebowałem średnio 06:01 min. Czy trenowałem ? Ba...oczywiście, że tak. Ale zanim zacząłem nawet myśleć o treningu, musiałem zrobić jeden poważny krok. Musiałem uwierzyć w siebie i swoje możliwości. Zrób to samo.

#036 Zapisuj cele

Gdzie chcesz być jutro, gdzie chcesz być za tydzień, za miesiąc, za rok. Gdzie chcesz wylądować za 5 lat ? Nie bądź ignorantem, celuj wysoko. Nie ufaj swojej pamięci, zapisz swoje cele. Wiem, że to brzmi tak infantylnie i jak z podręcznika dla trenerów personalnych. Ale to bardzo praktyczna sprawa. Spróbuj a przekonasz się o sile tego zjawiska.

Praktyka: W tym przypadku rozmowa o zapisywaniu celów nie da tak wiele jak prosty akt praktyki. Do dzieła więc. Weź kartkę i długopis. Napisz słówko Cele na górze strony i datę w prawym górnym rogu. Pomyśl o pracy, biznesie - Co chcesz osiągnąć w tym obszarze, gdzie chcesz dojść ? Zapisz 3 najważniejsze rzeczy. Weź na warsztat swój dom, rodzinę, sprawy codzienne. Gdzie chcesz być za 5-10 lat. Co chcesz robić ze swoją rodziną na codzień, co zbliży was do siebie. Kolejne 3 cele. Przyjrzyj się sobie i swojemu rozwojowi. Nie stój w miejscu, pomyśl co chcesz zrobić dla siebie ? Regularne ćwiczenia, czytanie książek, nowy język. Zapisz 3 sprawy. To początek, ale zobaczysz, jak ekscytujący. Zapisz swoje cele by namacalnie doświadczyć tego jak bardzo ciągną Cię w swoim kierunku.

#037 Nie powtarzaj się

Czasami dobrze jest wrócić do czegoś wartościowego, inspirującego. Piosenka, która nas porusza powinna być gdzieś tam dostępna byśmy mogli być poruszeni raz jeszcze. Film czy książka, która skłania nas do myślenia to coś do czego chcemy wracać. Jednak bardzo często walimy głową w mur powtarzając te same błędy raz za razem. Starajmy się wyciągać wnioski i iść do przodu. Nie powtarzajmy się, szczególnie w popełnianych błędach.

Praktyka: Gdy po raz dziesiąty zobaczysz video o tym jak wstawanie o 5 rano zmienia życie, ustaw budzik, zaplanuj swój poranek i sprawdź. Nie powtarzaj pętli motywacji przeplatanej stagnacją.

#038 Poznaj swoje liczby

Success is a numbers game. Jakie są Twoje liczby ? Znasz je ? To bardo ważne by je poznać. Ile książek przeczytałeś podczas ostatnich 90 dni. Ile ważysz ? Ile telefonów do klientów wykonałeś dziś ? Ile zadań wykreśliłeś z listy w tym tygodniu. Znajomość swoich liczb jest kluczowa, bo mówią nam one gdzie jesteśmy w danym obszarze. Gdy dodatkowo sprawdzamy swoje liczby regularnie, dowiemy się też w jakim kierunku i jak szybko zmierzamy.

Praktyka: No właśnie - ile ważysz ? Ile książek przeczytałaś w tym roku ? Radzę zadać sobie te i podobne pytania w podwójny sposób. Ile ważysz ? Ile chciałbyś ważyć ? Ile książek przeczytałaś ? Ile chciałabyś przeczytać ? Zrób zestawienie, a zobaczysz w jakich obszarach jesteś w tyle i jak bardzo musisz popracować nad nimi.

#039 Zaakceptuj zmianę

Cytując filozofa - wszystko płynie - zaakceptuj to. Okoliczności się zmieniają, Kiedyś głównym medium było radio, telewizja i gazety. Dziś są podcasty, blogi i vlogi. Możemy się spierać, że kiedyś było lepiej lub nie, ale prawda jest taka, że zatrzyma nas to w miejscu. Zamiast tego musimy zaakceptować fakt, że wszystko się zmienia. Tak jak nasze opinie na dany temat, mogą ulec zmianie, tak musimy zdać sobie sprawę z tego, że jutro może być zupełnie inne niż dziś. Gdy już zaakceptujemy tą dynamikę, możemy zacząć z niej korzystać w pełni.

Praktyka: To bardzo filozoficzna kwestia, którą jednak można w pewien sposób zaaplikować od razu. Przypatrz się sobie. Czy robisz coś co już dawno powinno zostać zastąpione czymś innym ? Zostałeś w jakimś miejscu tylko dlatego, że masz takie przyzwyczajenie, chociaż wiesz, że świat już dawno poszedł dalej ? Zidentyfikuj te miejsca i dostosuj się do zmian.

#040 Polub porażkę

Było o tym całkiem niedawno, więc krótko. Z porażki możemy się wiele nauczyć. Upadek mówi nam w jakim obszarze powinniśmy się poprawić. Mówi nam także, co nie działa. Możemy więc z tego wywnioskować, co może zadziałać. Powinnismy wykorzystywać każdą okazję do nauki jaka nam się przydarza. Nie załamujmy się więc w obliczu słabszego dnia, popełnionego błędu czy spektakularnego upadku. Podnieśmy się z kolan, wyciągnijmy wnioski i mądrzejsi o nową wiedzę, ruszmy dalej.

Praktyka: To bardzo indywidualne i zależne od sytuacji, więc może również przez przykład, a skoro było wcześniej o bieganiu, to trzymajmy się tematu. Zapisałeś się na bieg i ruszyłeś wraz z sygnałem startera pełną parą ? W połowie dystansu jednak nie masz już siły więc przechodzisz do truchtu, potem do marszu, podbiegasz co chwilę ale nie masz siły. Człapiesz więc jak kaczka do mety i Twój wynik jest co najmniej niezadowalający, żeby nie powiedzieć tragiczny. Wyciągnij wnioski i następnym razem zacznij inaczej. To proste.

#041 Pytaj

Było już o komunikacji, a ten punkt to szczególna jej forma. Jeśli czegoś chcesz, pytaj. Jeśli czegoś nie wiesz, pytaj. Jeśli masz pytania, pytaj. Nie pozostawiaj wątpliwości bez odpowiedzi ? Zaoszczędzisz mnóstwo czasu, pieniędzy, nerwów i czarnych myśli. Kto pyta, nie błądzi.

Praktyka: Chcesz podwyżkę, zapytaj. W najgorszym wypadku dostaniesz informację zwrotną, co poprawić.

#042 Przebiegnij maraton

Radzę każdemu. I nie, nie ze względu na odciski, nie ze względu na ogromne zmęczenie, nawet dla odmiany nie ze względu na satysfakcję z przebiegnięcia, chociaż to jest suuuuper. Radzę każdemu by przebiegł maraton dla samej drogi do maratonu. Ktoś kiedyś powiedział bardzo ważne słowa: Zdobądź milion nie dla samych pieniędzy, ale dla tego kim będziesz musiał/a się stać by go zdobyć.  Przebiegnij maraton.

Praktyka: To było trochę filozoficzne stwierdzenie bo maratonem może być wszystko. W tym jednak wypadku poradziłbym każdemu dosłowny maraton biegowy. Jeśli nie biegasz wcale, realizacja planu to mogą być 2-3 lata. Jeśli trochę biegasz możesz skrócić ten czas o połowę. Różni ludzie, różne plany. Postaw sobie taki cel, zapisz go i zaplanuj. Znajdź maraton w swoim mieście, w innym mieście czy kraju i  dowiedz się co musisz zrobić by dojść z miejsca w którym teraz jesteś do linii startu. Wykonaj tą pracę i poświęć się realizacji tego celu. Obiecuje, że nigdy już nie będziesz takim samym człowiekiem.

#043 Upraszczaj

Ten punkt mógłby brzmieć również - Nie komplikuj. Może byłoby to nawet bardziej  pouczające. Mamy tendencję do komplikowania spraw. Bardzo często jednak te komplikacje istnieją tylko w naszej głowie. Proszę Was byście zaczęli upraszczać zamiast komplikować. Pracownik, nie stara się tak jak powinien ? Cóż - leń ma się lenić. Nie wymagajmy od niego niczego innego. Jeśli będzie tak dalej, będzie musiał odejść. Jest jak jest. Zaczynasz dbać o swoje zdrowie ? Nie komplikuj wzoru na samym początku. Jedz mniej, ruszaj się więcej. Szukaj prostych rozwiązań i odmawiaj komplikowania. Nie wszystko jest proste, to prawda, jednak gdziekolwiek się da powinniśmy szukać prostych rozwiązań, bo często komplikujemy sobie życie tak, że w efekcie stoimy w miejscu.

Praktyka: Chcesz zacząć bloga ? Zacznij. Nie myśl, że wszystko musi być perfekcyjnie od początku. Nie będzie, jakkolwiek byś się starał/a. Zacznij pisać i mówić światu swoją prawdę. Nie twórz w głowie niepotrzebnych przeszkód. Wybierz prosty pierwszy krok, który możesz zrobić i go zrób. A potem kolejny i kolejny...

#044 Zmień perspektywę

Czasami nie widzimy czegoś bo tkwimy w tym samym miejscu. Możemy walić głową w mur bo pozostajemy w tym samym błędnym przekonaniu.Warto zmienić perspektywę by dojrzeć inną stronę tej samej sytuacji. Może się bowiem okazać, że wygląda ona zupełnie inaczej. Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia.

Praktyka: Nie możesz rozwiązać problemu w pracy ? Poproś kogoś innego o spojrzenie i opinię. Nie wiesz dlaczego, ktoś zachował się tak a nie inaczej ? Zapytaj go o jego wgląd w daną sytuację. Masz problem i nie wiesz jak go rozwiązać. Nie możesz się skupić bo wciąż o nim myślisz i czujesz się jak w potrzasku nie widząc wyjścia ? Spakuj wszystko i wyjedź w Bieszczady. Zmień perspektywę.

#045 Praktykuj empatię

To po części rozwinięcie poprzedniego punktu. Wszyscy chcemy być zrozumiani i wysłuchani. Jeśli coś jest dla nas ważne, oczekujemy, że druga strona zauważy i będzie respektować ten fakt. Musimy także zrozumieć, że działa to w obie strony. Jeśli nie rozumiemy, dlaczego ktoś zachowuje się w określony sposób, być może nie znamy i nie potrafimy postawić się w jego sytuacji. Ćwiczmy zrozumienie dla odmienności innych osób, ich opinii, uczuć i przekonań. To podstawa szczerej i otwartej, a zatem efektywnej komunikacji, a więc i współpracy.

Praktyka: Słuchaj uważnie, zauważ nie tylko słowa ale i uczucia, które płyną z tymi słowami. To brzmi bardzo ogólnikowo, ale wystarczy tylko skupić swoją uwagę na drugiej osobie i zadawać odpowiednie pytania. Z czasem będziemy w tym lepsi.

#046 Sprawdź swoje wydatki

Jeden z bardzo praktycznych punktów. Chcesz być niepodległy ? To, na co i ile pieniędzy wydajesz pokaże Ci bardzo dobitnie i dosłownie jak bardzo niezależny/a jesteś.

Praktyka: Zajrzyj do historii przelewów w ostatnim miesiącu. Spisz rachunki, kwoty zakupów i sklepy. Przeanalizuj te kwoty. Dowiesz się wiele na temat tego gdzie uciekają Twoje pieniądze. Jeśli masz dość dyscypliny, zbieraj wszystkie paragony przez 3 miesiące. Spisz wszystkie, najdrobniejsze nawet wydatki i pogrupuj je w kategorie takie jak: Jedzenie, Transport, Opłaty, Rozrywka,... Zobaczysz gdzie jesteś i co można poprawić.

#047 Sprzedaj nieużywane rzeczy

Jeśli poprzedni punkt dał Ci do zrozumienia, że mogłoby być lepiej, skup się na tym. Ten także jest praktyczny. Na początek więc trochę filozofowania. Mamy w domu najpewniej mnóstwo rzeczy, które skumulowaliśmy latami. Ułamek z tych rzeczy jest w bieżącym użytku. Znakomita większość jest zupełnie nieużywana. To nie czas na opisy walki z własnym przywiązaniem do rzeczy materialnych. Dość powiedzieć, że z praktycznego punktu widzenia, możemy zarówno zasilić nasz budżet jak i odciążyć nasze głowy i szafki. Czysta przestrzeń to jasny umysł. Polecam.

Praktyka: Zacznij od czegoś z czym łatwiej Ci się rozstać. Książki, których nigdy nie przeczytasz, ubrania, których nigdy nie założysz. Zabawki, z których wyrosły już Twoje dzieci. Allegro, Facebook Market i w drogę.

#048 Spędzaj czas z rodziną

Nie zapominaj o tym dlaczego robisz to co robisz. Jeśli wstajesz o 5-tej i pracujesz do późna. Jeśli szkolisz się i zarabiasz więcej, jeśli jeździsz na drugi koniec kraju do klienta i wracasz bez sił. Pamiętaj, że robisz to dlatego, że chcesz poprawić jakość swojego życia i mieć czas i fundusze na to by przeznaczyć je na wartościowe dla Ciebie aspekty tego życia. Jednymi natomiast z najważniejszych powinni być ludzie, którzy nas kochają i których kochamy my. Nie zapominaj więc na co dzień o tych dla których robisz to co robisz.

Praktyka: Zamknij laptop i zagraj z córką w grę planszową. Odłóż telefon i porozmawiaj z mężem o jego dniu i o Waszych planach. Zaproś rodzinę na obiad. Zaplanuj randkę z żoną. Rozmawiaj, słuchaj i kochaj.

#049 Idź do lekarza

Nie bagatelizuj i nie lekceważ istotności tego punktu. Zwykle idziemy do lekarza wtedy gdy musimy. Nie chcę też brzmieć jak hipochondryk. Nie musi to być fizyczna wizyta u lekarza. Ten punkt jest także nieco metaforycznie ujęty. Chodzi tu tylko o to by trzymać rękę na pulsie.  By nie dać się zaskoczyć i dbać o zdrowie. Mamy tylko jedno, póki ktoś nie wymyśli jakiegoś eliksiru, mamy tylko jedno. Nie traćmy go bezmyślnie.

Praktyka: Umów się do dentysty. Zbadaj krew raz na jakiś czas.

#050 Posprzątaj w domu

Posprzątana przestrzeń to spokojny umysł. W czystej przestrzeni lepiej się pracuje, lepiej się rozmawia i przyjemniej egzystuje. Nawyk sprzątania to też ćwiczenie dyscypliny i schludności.

Praktyka: W tygodniu gdy wracasz z pracy, ustaw stoper na 15 minut. Start. Posprzątaj rzeczy, które nie są na swoim miejscu tylko zaczęły przejmować pokój. Zmyj kubki po herbacie, które zostały z poprzedniego wieczoru. Ułóż poduszki na sofie, zetrzyj plamy z lustra, wstaw pranie i naczynia do zmywarki. Pamiętaj 15 minut dla 4 osobowej rodziny to godzina sprzątania przez jedną z nich.

#051 Ugotuj coś

Zaskocz siebie, znajdź ciekawy przepis i zamknij się w kuchni na jeden wieczór. Powodów jest kilka. Po pierwsze, to dobry sposób by poczuć radość tworzenia czegoś konkretnego  (i pysznego). Po drugie może to być świetny sposób na spędzanie czasu razem w gronie rodziny. Może to być też świetny pomysł na niespodziankę dla ukochanej osoby. Benefitów jest wiele. W podstawowym przypadku, dobrze oderwać się od codziennych spraw i zrobić coś innego...chyba, że gotujesz na co dzień...wtedy nie gotuj tego dnia :-)

Praktyka: Chyba już wszystko zostało powiedziane. Przykład więc z mojego podwórka. Spaghetti carbonara. Klasyczny przepis to makaron, oliwa, boczek, jajko, pieprz czarny i ser żółty. Nic więcej a niebo w gębie. Spróbuj.

#052 Staraj się

Nie ma nic gorszego niż lekceważenie swoich zadań. Cokolwiek robisz, staraj się z całych sił. Są dwa powody. Pierwszy, oczywisty. Chcesz chyba by wykonać to co masz do zrobienia jak najlepiej ? Jeśli się starasz osiągniesz lepsze efekty. Drugi - mniej oczywisty. Jeśli odpuścisz w jednej rzeczy odpuścisz w kolejnej i następnej i następnej. Nieprawdą jest, że niedociągnięcia w jednej sprawie mają wpływ na tą tylko jedną sprawę. Nie. Ta ignorancja osłabia Twoją czujność. Nim się obejrzysz wpadniesz w pułapkę lenistwa i bylejakości. Nie pozwól na to.

Praktyka: Gdy dostaniesz kolejne zadanie, wyjaśnij wszystkie wątpliwości i przystąp do działania. Skup się i zrealizuj je na 100% w takim stylu, by inni mogli brać z Ciebie przykład. Twoje zadanie będzie wykonane, a Ty urośniesz w oczach innych, ale co najważniejsze, urośniesz sam w sobie.

#053 Zabierz żonę/męża/... do teatru/opery/...

To takie proste, a tak często źle interpretowane. Ale jest to kwestia priorytetów.
Panowie - czy Twoja praca nie stoi na pierwszym miejscu przed Twoją żoną ?
Panie - czy Wasze dzieci nie są dla Ciebie ważniejsze niż Twój mąż ?
Najpierw mąż/żona, później dzieci, następnie rodzice i rodzeństwo. Potem reszta świata. Nie zmieniajcie tej kolejności.

Praktyka: Znajdź widowisko, które może być dla Was ciekawe, kup bilety, zaplanuj opiekę dla dzieci jeśli potrzeba i wyjdźcie razem. To tak bardzo potrzebne.

#054 Zacznij prowadzić dziennik

Nie ufaj swojej pamięci, prowadź dziennik. Będzie o tym niebawem na blogu, ale to tak istotne. istotne wydarzenia, przemyślenia, ważne cytaty, pomysły i projekty. Nie zostawiaj w głowie tego wszystkiego, zapisz to. Jeśli poważnie myślisz o swojej przyszłości upewnij się, że dokumentujesz swój postęp. Będziesz mógł skorzystać z tej wiedzy w przyszłości i będziesz mógł wrócić by przypomnieć sobie co było ważne. To jedna z najbardziej cennych rzeczy jakie możesz po sobie zostawić. Historia tego jak szedłeś/szłaś przez życie i co pomogło Ci najbardziej. Załóż dziennik.

Praktyka: Idź do sklepu i kup dziennik. Może to być zeszyt w kratkę. Format nie ma znaczenia, treść ma znaczenie. Zapisz w nim cele na najbliższy rok, plan na jutro, wartościowy cytat z książki. Zacznij składować informacje. Spróbuj.

#055 Nie narzekaj

Narzekanie zamyka tak wiele dróg. Każda minuta spędzona na narzekaniu, to zmarnowana minuta. Do niczego nie prowadzi i sprawia, że czujemy się tylko gorzej i nastawiamy jeszcze bardziej wrogo do sytuacji czy osoby, na którą narzekamy. Zamiast tego oceń co możesz zrobić by poprawić tą sytuacje. Jeśli nie możesz nic zrobić to rusz dalej, a jeśli możesz uczyń to. Upewnij się jednak że nie narzekasz, to tylko marnowanie czasu.

Praktyka: W przypadku tego rodzaju spraw kluczowym jest zauważyć kiedy zaczynamy narzekać. Jeśli bowiem będziemy w stanie zidentyfikować ten moment, możemy się zatrzymać i zdać sobie sprawę z tego, że właśnie zaczęliśmy marnować czas. Potem to już tylko kwestia zadania sobie pytania: Co mogę z tym zrobić ?

#056 Zostaw samochód na dzień

Tak wiele nas omija w samochodzie. Nic dziwnego i bardzo dobrze, że gdy jedziemy skupiamy się na trasie, na znakach, innych uczestnikach ruchu drogowego. Jednak tak wiele nam umyka. To także niejako rozwinięcie punktu o zmianie perspektywy. Zrób to choć raz. Dla siebie. Dla zdrowia, dla ciała i dla ducha. Dla środowiska. Zobaczysz jak wiele dostrzeżesz gdy wsiądziesz na rower, przespacerujesz się lub pojedziesz autobusem.

Praktyka: Dla niektórych będzie to prostsze do realizacji. Dla innych nieco trudniejsze, zwłaszcza jeśli macie dzieci albo podróżujecie spory kawałek do pracy. Jednak gdy już zaplanujecie taki dzień sprawa jest prosta. Zostaw kluczyki w domu, wsiądź na rower lub rusz piechotą i chłoń otoczenie.

#057 Idź na spacer

Przyzwyczailiśmy się do internetu, Netflixa, telefonów i telewizji. Zaskocz się - jeśli jeszcze tego nie robisz - idź na spacer. Wdychaj świeże powietrze, oglądaj wiewiórki w parku, porozmawiaj z partnerem podczas spaceru w parku. Nie zamykajcie się w domu.

Praktyka: To proste. Zamiast wracać do domu po pracy, wybierzcie się do pobliskiego parku. Jeśli dzieci muszą iść spać bo szkoła/pobudka/itp. zasną lepiej gdy odetchną świeżym powietrzem i pobiegają na placu zabaw niż gdyby spędziły wieczór na oglądaniu bajek w pidżamach.

#058 Odstaw cukier na dzień

Jest wiele używek, złych nawyków i przyzwyczajeń, które moglibyśmy wziąć na warsztat by popracować nad nimi i zastąpić je zdrowymi praktykami. Nie każdy odda cukier dobrowolnie i bez walki. Jeśli jednak jest miejsce w którym mielibyśmy zacząć pracę nad samodyscypliną to jest to właśnie tworzenie małych nawyków. Spróbuj z czymś łatwym. Zobaczysz jak funkcjonuje Twój organizm gdy odstawisz narkotyk. Zacznij formować nowe przyzwyczajenia. Cukier to tylko przykład. Może łatwiej będzie Ci zacząć od czegoś innego. Kluczem w tym miejscu jest by znaleźć prosty sposób na ćwiczenie swojej silnej woli.

Praktyka: Chyba nawet nie trzeba nic mówić. Zaplanuj dzień i po prostu to zrób. Jeśli musisz, napisz sobie przypomnienie na kartce i przyklej ją na szafce w której jest cukier. Na koniec dnia pomyśl jak Ci było, jak się czułaś/czułeś. Może zaplanujesz, by przedłużyć ten detoks na tydzień/miesiąc/życie...

#059 Popracuj fizycznie

Jeśli pracujesz fizycznie na co dzień, popracuj umysłowo. Jeśli pracujesz umysłowo na co dzień, popracuj fizycznie. Nic tak nie odciąża umysłu jak porąbanie drewna. Nic tak nie odciąża ciała jak przeczytanie książki. Zmień perspektywę, zaskocz swój organizm i umysł. Nie tkwij w jednym świecie.

Praktyka: Rozumiem, że nie każdy będzie miał drewno do rąbania pod ręką. Ale zamiast tego może warto naprawić coś w domu, uszyć coś lub umyć samochód. Jeśli pracujesz fizycznie na co dzień może być łatwiej. Przeczytaj książkę albo zacznij uczyć się czegoś nowego.

#060 Naucz się gry na instrumencie

Ten punkt dotyka kilku aspektów. Po pierwsze muzyka nas uwrażliwia. Nawet jeśli na co dzień nie jesteśmy zbytnio uczuciowo wylewni, to muzyka otwiera nas na doświadczanie różnych emocji. Czasami mogą to być emocje z gatunku bardziej lirycznych, a czasem bardziej rockowe...jakiekolwiek by nie były, są warte doświadczenia. Po drugie, znów pojawia się kwestia zmiany perspektywy. Spojrzenia na świat inaczej, może zrodzi się z tego kolejna pasja, a może chociaż/aż hobby. Spróbuj.

Praktyka: Wybierz instrument. Prosta gitara akustyczna nie kosztuje fortuny. Używane instrumenty to też dobry początek. W internecie jest tyle poradników i darmowych aplikacji, że można zacząć bez ogromnych inwestycji.

#061 Wyłącz telefon na dzień

To może być wyzwanie. Ale sam jestem ciekaw jak by to zadziałało. Wyłączenie jednego z największych rozpraszaczy uwagi we współczesnym świecie. Skup się na pracy, skup się na ludziach, którzy są wkoło. Sprawdź jak wpłynie to na Twoją produktywność, na uwagę jaką będziesz w stanie poświęcić innym. Nie namawiam nikogo do pozbycia się telefonu. Musimy zrozumieć, że w dzisiejszym świecie, telefon to taki pilot kontrolujący rzeczywistość. Jednak raz na jakiś czas warto spróbować - znów to stwierdzenie - zmienić perspektywę.

Praktyka: Jeśli nie możesz się obyć bez telefonu i jeśli będzie z Tobą nawet wyłączony, prędzej czy później go włączysz - zapomnij go. Wycisz, zostaw na półce w domu i idź do pracy czy szkoły.

#062 Pisz listy

W dobie dzisiejszych krótkich wiadomości tekstowych, minimalistycznych postów na Twitterze i wszechobecnej wizualizacji wszystkiego, tak istotne jest byśmy pracowali nad ciągłym wzbogacaniem naszego słownictwa. Kto ma bogaty język ma bogate życie, widzi więcej, bo lepiej potrafi komunikować się ze światem. Nie lekceważmy potęgi języka i jego bogactwa dla naszego rozwoju. Napisz list do kogoś z rodziny albo do znajomego. Napisz list do swojej żony albo męża, nawet jeśli siedzi obok. Używaj słów, nie zapominaj by ćwiczyć umiejętność używania słów. Ten dziennik jest dla mnie niejako takim ćwiczeniem.

Praktyka: Znajdź swój sposób. Starodawny, klasyczny list może być niezwykłym prezentem/pamiątką dla kogoś na kim Ci zależy. Może to być list elektroniczny. Najważniejsze w tym miejscu jest by postarać się używać słów, nowych słów, niezwykłych słów.

#063 Rób niespodzianki

Unikaj stagnacji aby pobudzać swój umysł i ciało do działania. Zaskocz siebie i innych. Nawet jeśli jak ja jesteś stworzeniem nawyków i rytuałów, nie pozwól by całkowicie się temu poddać. Nie zapominaj, że niekonwencjonalne myślenie, działanie i decyzje pobudzają wyobraźnię, otwierają nowe drzwi i pozwalają wyjść poza ramy codzienności. Nigdy nie wiesz jakie niespodzianki niesie ze sobą kolejne przywitane z otwartymi ramionami doświadczenie.

Praktyka: Zrób niespodziankę swojej żonie/mężowi bez specjalnej okazji. Wybierz się gdzieś gdzie zwykle byś się nie wybrał/a. Zmień środowisko, pracuj na stojąco. Zaskakuj się by pobudzać swoją kreatywność

#064 Posprzątaj miejsce pracy

To zadziwiające jak ogromny wpływ na naszą produktywność ma miejsce i warunki w których pracujemy. Samo wyczyszczenie biurka/pulpitu/pokoju powoduje, że zrobimy więcej i będziemy pracować bardziej efektywnie. Ktoś powiedział kiedyś ważną rzecz. Wiele ludzi ma dobrą pamięć, dobrą orientację i potrafi łatwo odnaleźć się w gąszczu śmieci na swoim biurku. Oznacza to jednak tylko, że używają oni swoich umiejętności do walki z niechlujnością.

Praktyka: Czy to pokój w domu, biurko w pracy czy pulpit w komputerze. Ustaw stoper na 15 minut i posprzątaj wszystko co możesz. Szybki system sprzątania od Briana Tracy: T.R.A.F.

T - Toss - Nie przyda się. Wyrzuć.
R - Refer - Nie dla Ciebie. Wyślij do kogoś.
A - Action - Do zrobienia. Zabierzesz się za to zaraz.
F - File - Do zachowania. Zanim zarchiwizujesz - wyrzuć jeśli możesz sobie na to pozwolić.

#065 Weź urlop

Czasami po prostu trzeba. Jeśli jesteś jak ja i praca to dla Ciebie powietrze, w pewnym momencie poczujesz, że potrzeba przerwy. Nie lekceważ urlopu, tak jak nie powinieneś/aś lekceważyć snu. Tak, trzeba pracować, tak trzeba dawać z siebie wszystko. Co oznacza również, że raz na jakiś czas trzeba na 100% odpocząć. Urlop da Ci więcej dobrego w kwestii Twojej pracy niż parcie na siłę przy braku energii.

Praktyka: Zależnie czy masz umowę o pracę czy też prowadzisz swój własny biznes. A może pracujesz w instytucji publicznej/państwowej. Wygospodaruj czas w ciągu roku i zaplanuj odpoczynek. Postaraj się tak zorganizować czas by maksymalnie wykorzystać wolne dni na regenerację. Pamiętaj, że nasza efektywność także zawodowa zależy w dużej mierze od tego ile mamy energii. Uzupełniaj jej zapasy regularnie.

#066 Spędź dzień z dzieckiem

Ten punkt często będzie bardzo ważny dla zajętych biznesowo rodziców. Nie wiem czy zdajemy sobie z tego sprawę, ale zwykle nasze dziecko częściej zabieramy do sklepu niż na spacer, a bywa tak, ze więcej czasu spędzamy surfując w sieci niż na zabawie czy rozmowie z naszymi pociechami. Jeśli tak nie jest w Waszym przypadku, świetnie. Jeśli jednak macie trochę za uszami, warto coś z tym zrobić.

Praktyka: Weź dzień wolny, zaplanuj wyjście z dzieckiem, albo zabawy w domu. Spędź ten dzień tylko z nim, wyłącz telefon, zamknij komputer. Bądź z nim. Nie możesz wziąć dnia wolnego ? Sobota to też dzień, niedziela to też dzień. poświęć uwagę swojemu dziecku, a możesz dowiedzieć się o nim więcej niż wydaje Ci się, że wiesz. Wysłuchanie drugiego człowieka natomiast, to pierwszy krok do zrozumienia jego świata.

#067 Zajmij się zwierzakiem

Opieka nad kimś lub nad czymś to ważne doświadczenie. Przede wszystkim poznajemy wartość bycia odpowiedzialnym za inną istotę żywą. Po drugie, jeśli nie masz zwierzaka, możesz poczuć jak bezinteresownie ufne mogą one być gdy już poczują się kochane. Ktoś powie - mam dzieci, daj spokój wystarczy mi odpowiedzialności. Istotą tego punktu, nie jest by wcisnąć Ci rybki na weekend, albo szynszyla na tydzień, gdy sąsiedzi wyjadą. Istotą jest poznać wartość odpowiedzialności za coś co normalnie nie jest w naszym polu zainteresowania. Twoim "zwierzakiem" mogą być także kwiatki u sąsiada, które będziesz pielęgnować na czas jego wakacji.

Praktyka: Jeśli kwiatki to za mało, idź do schroniska, w którym organizowane są spacery z psem. Weź wodę i miskę. Wyprowadź psa na spacer i ciesz się z jego chwili wolności.

#068 Wypraw przyjęcie

Umiejętność gratulowania sobie za dobrze wykonaną pracę to oznaka dojrzałości. Poszukiwanie gratulacji z zewnątrz to oznaka niedojrzałości. Tak więc jeśli coś zepsujesz zaakceptuj to. Jeśli jednak pracujesz nad czymś ciężko, dotrzesz do celu, zdobędziesz szczyt, nagródź się za to. Zaproś znajomych, zorganizuj bal. Naucz się sztuki dobrego życia.

Praktyka: Prosty przykład. Nowy miesiąc. Postanów ćwiczyć codziennie. Spacer, bieg, basen, cokolwiek. Otwórz kalendarz i codziennie zaznaczaj wykonanie zadania. Jeśli zaliczysz 30 dni zorganizuj przyjęcie. Kup dobre jedzenie, napoje i cokolwiek na co masz ochotę, włącz dobrą muzykę i zaproś swoich przyjaciół. Baw się i świętuj wiedząc, że wykonałeś/aś dobrą robotę.

#069 Tańcz

Taniec, śpiew, sztuka, kultura. Myślimy o tym wszystkim jako o pewnego rodzaju rozrywce, może sposobie spędzania czasu wolnego. Bardzo rzadko myślimy o teatrze czy operze jako o czymś więcej niż tylko rodzaju rozrywki. Nie przychodzi nam wprost do głowy, że taniec i śpiew może być czymś więcej. Jednak tak jak ćwiczenia fizyczne, sport to nie tylko forma ruchu, ale też metoda na rozwijanie sprawności i sposób na pracę nad własnym ciałem. Tak jak czytanie książek to nie tylko sposób spędzania wolnego czasu ale też metoda rozwoju naszego intelektu i wyobraźni, tak i taniec, śpiew, sztuka, kultura to nie tylko rozrywka, to także pożywienie dla duszy i sposób na to by rosła jej wrażliwość. Nasza wrażliwość musi być edukowana tak samo jak nasze ciało i umysł.

Praktyka: Nie musisz od razu iść na kurs tańca. Zgaś światło, zapal świece, włącz muzykę i zaproś swoją żonę do tańca.

#070 Głosuj

Mamy głos. Nie będzie tu o polityce bo polityka zaczyna się w naszych głowach. Nasze filozofie wpływają na nasze przekonania, a przekonania na działania. W tym miejscu chciałbym powiedzieć jedno: Jeśli masz jakieś zdanie, wypowiedz je. Jeśli nie wypowiesz swojej opinii nie oczekuj, że ktoś będzie się z nią liczył gdy podjęte zostaną już decyzje. To tak jak z wiedzą. Możesz zrobić z nią co chcesz, możesz też ją zignorować, ale upewnij się, że w pierwszej kolejności ją przyswoisz. Myśl i wyrażaj swoje opinie tam, gdzie masz możliwość i prawo je wygłaszać. Tylko w ten sposób możemy później oczekiwać konkretnych wyników.

Praktyka: Weź udział w głosowaniu w firmie. Wypowiedz się na forum swojej uczelni. Bądź aktywny na zebraniach. Idź do urn. Uczestnicz w życiu swoich społeczności.

#071 Broń swoich wartości

Musimy nauczyć się debatować na tematy społeczne, krajowe i międzynarodowe. Musimy nauczyć się także bronić swoich wartości. Wartości społecznych i socjalnych, wartości religijnych i rodzinnych, wartości praw i obowiązków. Jeśli nie nauczymy się debatować i bronić wartości, które są dla nas istotne, jak możemy zapewnić ich przetrwanie.

Praktyka: Niektórzy nie lubią konfrontacji z innymi, ale warto nauczyć się robić swoje nawet w obliczu faktu, że inni robią inaczej. Pokonaj wstyd i obawy. Reprezentuj i broń swoich wartości.

#072 Mów prawdę

Szczerość to podstawa. Najlepszy sposób do porozumienia dwojga osób to szczerość po obu stronach. Najgorsze natomiast co może to porozumienie zerwać to kłamstwo i obłuda. Bądź człowiekiem prawdy. Ta prawda może nie zawsze będzie lekka i łatwa do przekazania, a przez drugą stronę do przyswojenia, ale nie pozwól by kłamstwo wkradło się do Twojego życia. Bycie prawdomównym nie zawsze zjednuje sobie zwolenników, ale zawsze w ogólnym rozrachunku powoduje, że osoba, która mówi prawdę zyskuje szacunek innych.

Praktyka: Nie mów bez przemyślenia tego co chcesz powiedzieć. Bardzo często wpadamy w pułapkę bezwiednego mówienia głupstw tylko dlatego, że nie pomyśleliśmy nad naszą szczerą opinią. Zatrzymaj się, weź oddech i pomyśl nad tym jaka na prawdę jest Twoja opinia. Wyrażaj prawdę w sposób spokojny i zdecydowany. Unikaj kłamstwa jak ognia.

#073 Pij wodę

Jestem człowiekiem kawy, przyznaję. Ale zawsze gdy przesadzę z kawą wracam do wody. Pij dużo wody. Rankiem na przebudzenie, w ciągu dnia by oczyścić organizm i go odświeżyć. Czytaj jak to zrobić najlepiej. Może lepiej pić ciepłą wodę z cytryną, imbirem i miodem niż zimną, gazowaną. Woda to życie. Pij dużo wody. Jeśli ćwiczysz, pij jeszcze więcej.

Praktyka: Dzbanek z ciepłą wodą, trzy plasterki cytryny, łyżka miodu i kawałek imbiru. Opcjonalnie listki mięty. Zamieszać, postawić na biurku i pić. Zjesz mniej słodyczy, ogrzejesz organizm i dodatkowo poćwiczysz, bo co 30 minut będziesz biegać do łazienki :-)

#074 Pamiętaj

To tak ważne by pamiętać. Nieuwaga i ignorancja to straszne przywary. Pamiętaj. Pamiętaj wydarzenia, pamiętaj rozmowy, pamiętaj obietnice, pamiętaj ludzi i ich historie. Nie zapominaj.

Praktyka: Załóż dziennik. Usiądź wieczorem i zapisz co się wydarzyło, może masz jakieś przemyślenia, zapisz je. Może coś zaplanowałeś. Zapisz by zapamiętać i wrócić do tego kiedy tylko będziesz potrzebować.

#075 Chłoń

To rozwinięcie poprzedniego. Chłoń kolory, zapachy, atmosferę. Chłoń otoczenie i jego charakter, chłoń ludzi i ich historie. chłoń widowiska i spektakle. Nie ignoruj muzyki, przyrody i kolorów tęczy. Chłoń świat jak gąbka. Więcej zobaczysz, poczujesz i doświadczysz. A jeśli tak, to więcej zrozumiesz. A gdy więcej zrozumiesz będziesz podejmować lepsze decyzje i Twoje życie stanie się bardziej wartościowe.

Praktyka: Następnym razem w kinie nie kupuj popcornu. Skup się na kinie. Na wycieczce z przewodnikiem, wyłącz aparat, słuchaj każdego słowa i chłoń atmosferę miejsca w którym się znajdujesz.

#076 Doceniaj

Kolejna ważna rada. Tak często nie doceniamy innych ludzi. Przez brak empatii i uwagi dla drugiego człowieka podchodzimy do niego lekceważąco. Zresztą nie tylko w relacjach z innymi brakuje nam umiejętności doceniania. Nie doceniamy tego co mamy. Gdy coś dostaniemy uznajemy to za standardowo nam należne. W momencie kiedy coś już jest nasze, wartość tego czegoś gwałtownie spada w naszych oczach i widzimy już kolejną zachciankę na horyzoncie. Nauczmy się doceniać to co mamy i doceniać innych ludzi za to kim są i co dla nas robią.

Praktyka: To jest też kwestia spojrzenia z perspektywy. Twoja kawa w Starbucks ma za mało śmietanki ? Na prawdę, ludzie na świecie umierają z głodu, a Twoim jedynym problemem jest ilość śmietanki w kawie. Come on. Doceń to co masz, dziękuj za to co masz.

#077 Dziękuj

Gładko przeszliśmy do dziękowania, ale jest to tak ważne, że warto poświęcić temu sekundkę. Kiedy ostatnio podziękowałeś za swoich rodziców. Kiedy podziękowałaś za męża. Kiedy podziękowaliście za swoje dzieci. Dziękowanie otwiera kanały komunikacji, otwiera drzwi i okna porozumienia i miłości. Dziękujcie.

Praktyka: Jeśli wierzysz, każda modlitwa to po części dziękczynienie. Jeśli nie wierzysz, usiądź ze swoim partnerem/partnerką i powiedz jej na koniec dnia za co dziękujesz. To proste.

#078 Nie poddawaj się

O porażce już było a teraz o jej jednym drobnym acz istotnym aspekcie. prościej się chyba nie da tego wyrazić. Upadłeś ? Powstań. Wielu przed Tobą upadało. Ci którzy powstali doszli daleko. Ci którzy zostali na kolanach, zmiótł wiatr bylejakości. Nie poddawaj się. walcz.

Praktyka: Masz cel ? Walcz nie poddawaj się. Nie możesz przebiec 10 km. Nie poddawaj się. Zacznij od tego co możesz zrobić i zrób 1% więcej. a potem znów i znów. Wreszcie dojdziesz do celu. Jeśli przestajesz walczyć, jeśli poddajesz się, przegrywasz automatycznie.  Bez głosowania, bez zastanawiania się. Jednak jeśli się nie poddasz i próbujesz ponownie jesteś wygranym. Nikt nie może powiedzieć, że przegrałeś. Więc nie poddawaj się.

#079 Zatrzymaj się

Pędzimy przez życie z zawrotną prędkością. Nasi dziadkowie nie mogą objąć myślą tego jak szybko świat idzie na przód. Nawet nasi rodzice pamiętają świat, który toczył się o wiele wolniej niż teraz. Ba, myślę, że niektórzy z nas po 30-stce pamiętają czasy gdy wszystko było spokojniejsze. Telefony komórkowe nie były tak popularne, smartfony jeszcze nie istniały, internet był zbyt ekskluzywny by się z nim nosić po osiedlu. W dzisiejszych czasach wszystko pędzi i nie ukrywam, by być na czasie i nie zostać w tyle, trzeba pędzić razem z tą rzeczywistością. Może więc dlatego tak ważne jest by raz na jakiś czas zatrzymać się. Wcisnąć STOP i popatrzeć na wszystko z boku po to by złapać kontekst. Gdzie jesteśmy, dokąd idziemy, jak daleko już doszliśmy.

Praktyka: Poświęć 15 minut każdego dnia na przemyślenie minionych 24 godzin. przeznacz 2-3 godziny w sobotę/niedzielę by pochylić się nad minionym tygodniem. Przeanalizuj miniony miesiąc w sobotnie popołudnie. Spędź weekend na koniec roku nad jego analizą. Zatrzymaj się, przemyśl, wyciągnij wnioski, rusz dalej.

#080 Pokonuj strach

Jest wiele potworów w naszym życiu. Są stwory fizyczne jak lęk wysokości, złowrogie dentystki czy zabójcze łyżwy odcinające palce gdy przewrócisz się na lodzie (na prawdę.....). Są też zjawy psychiczne. Jest zjawa "Niewierzęwsiebie", jest także potwór "Acojeśli" i  "Coonipowiedzą". Potworów jest wiele ale jeśli chcemy iść dalej i osiągnąć więcej musimy się postarać je pokonać. To nie łatwe do realizacji, ale relatywnie proste do zrozumienia. Działaj. Tak...jeśli chcesz pokonać strach, nie analizuj, działaj, konfrontuj się i ćwicz zwykły/niezwykły akt odwagi. Zobaczysz, że strach zniknie.

Praktyka: Zidentyfikuj swój strach i wykonaj pierwszy, mały krok do jego pokonania. Juz o tym pisałem, ale jeśli boisz się pająków, nie musisz od razu zamykać się w starej piwnicy. Obejrzyj na początek Spidermana :-) You know what I mean.

#081 Bądź cierpliwy

Cierpliwość to w dzisiejszych czasach towar deficytowy. Zwłaszcza gdy porozmawia się z młodymi ludźmi, wszystko chcieliby na już. Nic dziwnego, skoro ten świat pędzi jak oszalały to i oni przyzwyczaili się do szybkiego tempa. Do randki nie trzeba się już przygotowywać i stresować, wystarczy odpalić odpowiednią aplikacje na telefonie. Tymczasem cierpliwość to podstawa. W szkole - bądź cierpliwy i chłoń wiedzę. W pracy - bądź cierpliwa i rób jak najlepiej to do czego zostałaś zatrudniona. W biznesie - działaj zdecydowanie, ale nie porzucaj swoich wartości i bądź cierpliwy.

Praktyka: Przyjmij i zaakceptuj fakt, że niektóre rzeczy trwają. Budowanie relacji trwa, nawiązywanie silnych więzi to nie sprawa like’ów na Facebooku. Działaj i bądź cierpliwy.

#082 Działaj szybko

Ktoś pomyśli, że ta rada stoi w opozycji do poprzedniego punktu czyli cierpliwości. Nic bardziej mylnego. Kluczem do sukcesu jest następująca kombinacja: Działaj szybko na codzień i jednocześnie zaakceptuj fakt, że nic wielkiego nie wydarzy się przez następną dekadę. Głowa w dół i ciężka praca, a jednocześnie cierpliwość. O niej już było więc tym razem o szybkim działaniu. Zbyt często paraliżuje nas strach, że coś powinno być jeszcze dograne, doprecyzowane. Zamiast więc działać, wpadamy w wir poprawek i odwlekania. Tak było z tym blogiem. Przez lata chciałem zacząć coś takiego, ale zawsze wpakowałem się w proces dopieszczania wszystkiego. Nie wiem co stało się tym razem. Zaakceptowałem chyba fakt, że nigdy wszystko nie będzie perfekcyjnie i ruszyłem. Teraz działam szybko.

Praktyka: Nie zastanawiaj się zbyt długo. Oczywiście, nie wpadaj w pułapkę niechlujstwa, ale działaj szybko i zdecydowanie. Jeśli chcesz być bardziej wysportowany nie spędzaj następnego roku na planowaniu perfekcyjnego treningu. Upadnij na podłogę i zrób 20 pompek, brzuszków i przysiadów. Pojutrze znowu. Zacznij działać i rób coś każdego dnia. Z czasem nauczysz się zasad, doczytasz i wyedukujesz się ale do tego czasu, działaj.

#083 Otaczaj się właściwymi ludźmi

Większość ludzi marnuje czas. Marnuje swój czas, marnuje czas innych ludzi i chce marnować Twój. Myślą, że skoro ich czas nie jest nic wart to i Twój nie jest wiele wart. Postaraj się unikać takich ludzi. Otaczaj się natomiast tymi, którzy chcą wzrastać jak Ty. Najlepiej w ogóle otaczać się ludźmi, którzy są już tam gdzie Ty dopiero zmierzasz. To pomaga wzrastać. Spędzanie czasu wśród niewłaściwych ludzi może skutecznie zniweczyć plany nawet najbardziej zmotywowanej osoby. Dobierając jednak towarzyszy właściwie, możemy dojść w takie miejsca, w jakie nigdy nie doszlibyśmy sami.

Praktyka: Zapisz się do towarzystwa biznesowego. Znajdź wśród swoich znajomych osoby, które mają podobne cele i ambicje. Zrób wszystko by przebywać wśród zwycięzców. Unikaj ofiar. Podaj im pomocną dłoń, ale nie mów jak oni mówią, nie narzekaj jak narzekają by nie przegrywać jak przegrywają.

#084 Nie ufaj ślepo

Zaufanie to jedna z cech, która może przynieść wiele dobrego. Jeśli ufamy, otwieramy się na całe dobro, które jest w naszą stronę kierowane. Uważajmy jednak by nie ufać ślepo. Myśl i przetwarzaj informacje by ufać wtedy gdy to możliwe, ale być ostrożnym wtedy gdy trzeba.

Praktyka: Najlepszym praktycznym przykładem są tu wszelkie umowy. Oszczędź sobie nerwów, problemów i strat finansowych. Dawkuj swoje zaufanie uważnie.

#085 Nie graj w LOTTO

Lotto to oczywiście biznes jak każdy inny i nie tylko o Lotto tu chodzi ale o wszystkie nasze pożeracze pieniędzy. Papierosy, alkohol, telewizja. Czy wydajemy fizyczne pieniądze czy też poświęcamy swój czas na bezmyślne czynności, nieprzynoszące pożytku, tracimy. Zidentyfikuj swoje Lotto. Ktoś zaraz powie - co się czepiasz do telewizji, kiedyś trzeba odpocząć. Oczywiście, jeśli tylko jesteś zadowolony ze swojej sytuacji. Wygrałeś, gratuluję Ci i życzę życia pełnego takich ekscytacji jakie sobie wymarzyłeś. Jeśli jednak chcesz dość dalej (wcale nie mówię, że to oznaka bycia lepszym, ważniejszym itp. Każdy ma swoje cele i jest kowalem własnego kowadełka) to warto się zastanowić co blokuje Twój postęp.

Praktyka: 10 zł dziennie przez 30 dni w miesiącu to 300 zł. Rocznie to 3 600 zł. Jeszcze nie wiesz skąd wziąć pieniądze na weekendowy wypad do hotelu z basenem, sauną i obiadami by zresetować umysł i zregenerować baterie ?

#086 Nie bądź cynikiem

Cynizm to straszny potwór. Zamyka drzwi i okna rozwoju. Blokuje możliwość nauki i wzrastania. Cynizm to zaraza i tragedia. Czy to cynizm wobec przeszłości, przyszłości czy teraźniejszości. Cynizm wobec swoich szans, swoich marzeń, swoich przemyśleń. Cynizm wobec swoich możliwości. Zabija wszystko co mogłoby w twoim kierunku przypłynąć.

Praktyka: Ćwicz dziękczynienie zamiast cynizmu. Wierz w siebie i ćwicz wdzięczność. Wierz w siebie i praktykuj radość, szczerość i szacunek. W prakyce wszystko zaczyna się od zidentyfikowania chwili w której cynizm bierze górę. Jeśli ten moment zauważysz, zatrzymaj się, weź głęboki oddech i skontrastuj to zachowanie z innym, bardziej pożądanym. Zobaczysz jak wiele tracisz przez cynizm, a jak wiele możesz zyskać gdy się go wyzbędziesz.

#087 Pożądaj

Pożądanie to co innego niż żądanie. Pożądanie to o wiele więcej niż chęć, to mocniejsze uczucie niż pragnienie posiadania czegoś. Pożądanie jest niemal namacalnym uczuciem. I nie chodzi tu tylko o pożądanie fizyczne. W tym wypadku często nie ma z tym problemów. Nauczyć się musimy pożądać swoich marzeń. To brzmi patetycznie, ale taka jest prawda. Powody do osiągnięcia czegokolwiek robią znaczną różnicę. Jeśli nasze powody są ledwo ciepłe to i nasze zaangażowanie będzie letnie. Jeśli jednak mamy tak silne powody, że graniczą one z pożądaniem, zrobimy wszystko co trzeba i nic nas nie powstrzyma.

Praktyka: Jeśli chcesz coś osiągnąć zapisz to a potem zastanów się nad powodami. Znajdź takie, które ekscytują Cię na samą myśl. Takie, które powodują, że nie możesz zasnąć bo myślisz o tym i tylko o tym...jeśli rozpalisz w sobie pożądanie osiągnięcia czegoś tak silne, że nie będziesz mógł spać, ciesz się. Właśnie wkroczyłeś/aś na drogę do celu.

#088 Bądź wrażliwy

Nie zamieniaj serca w twardy głaz jak śpiewa klasyk. Było już dziś o wrażliwości, empatii i emocjach wiele. To jednak tak ważny temat, że raz jeszcze z nieco innej perspektywy. Nie zamykaj serca na emocje. Pozwól by życie Cię dotknęło. Jak mówiliśmy wcześniej, nie żeby Cię zabiło, ale żeby dotknęło.

Praktyka: Przefiltruj bazę filmów na filmweb.pl przez dramaty, kup chusteczki i dobre wino i płacz. Nie mogę Ci dać lepszej rady. Praktykuj wrażliwość jak tylko możesz. Jeśli filmy Cię nie łamią, oglądaj rozjechane szczeniaczki, albo mydlane opery. Cokolwiek Cię porusza, praktykuj odczuwanie emocji.

#089 Miej chęci

Nie ma nic bardziej smutnego niż ktoś komu nic się nie chce. Nie chce się wstać ani pracować. Nie chce się odrobić lekcji, ani przeczytać książki. Nie chce się ćwiczyć ani rozmawiać. To smutne.

Praktyka: Obudź w sobie chęć wzrastania i rozwoju. Nie wiesz jak ? Pomyśl co na prawdę Cię fascynuje. Może zapisz cele. Co chciałbyś osiągnąć. Wyłącz ograniczenia i popuść wodze fantazji. To najprostszy sposób by podnieść sobie ciśnienie i poczuć ekscytację. Jeśli Ci się to uda zobaczysz, że znowu może Ci się chcieć.

#090 Nie bądź obojętny

"Casualness leads to casualties" czyli przekładając na nasze: "Niedbałość prowadzi do ofiar."

Ostatnie kilka punktów oscyluje wokół tej myśli. Nie bądź nijaki/nijaka. Jeśli obojętne CI jest co się stanie w Twoim życiu, to będzie to bardzo przeciętne życie. I znów kwestia wyjaśnienia. Niektórzy tego oczekują. Jeśli jesteś jedną z tych osób, wygrałeś. Nie musisz iść na inne szczyty. Jeśli jednak chcesz i nie wiesz dlaczego stoisz w miejscu, może stałeś/aś się ofiarą obojętności. Sprawdź.

Praktyka: Nie ma nic, co nie ma znaczenia, chyba już o tym wspominałem. Nie bądźmy obojętni na to co dzieje się w naszym życiu, na nasze szanse, na nasze plany i pragnienia. Ja wiem, że ciężko się o tym rozmawia i to trochę tak jak z jakiegoś kiepskiego instruktażu dla "kołczów osobistych" ale pomyśl, tak po ludzku: Co Cię kręci ? Co powodowałoby, że wstawałbyś rankiem z myślą o szansach jakie Cię czekają. Przestań być byle jaki by nie mieć byle jakich efektów.

#091 Milcz gdy trzeba

Czasami trzeba pomilczeć. Pamiętacie Pulp Fiction:

Po tym można poznać kogoś wyjątkowego. Kiedy można zamknąć ryj i wspólnie sobie pomilczeć. - Mia Wallace, Pulp Fiction

To sztuka wiedzieć kiedy milczeć. Ale milczenie może być potężne, zwłaszcza w budowaniu relacji. Czasami więcej zbudujemy milcząc wspólnie przez 5 minut niż gadając przez godzinę. Naucz się tego.

Praktyka: Jeśli wróciłeś z pogrzebu i siedzisz ze swoim znajomym, który stracił  kogoś bliskiego, złap go za rękę i nie waż się odezwać choćbyś miał w głowie wszystkie mądrości świata.

#092 Ucz się pokory

Pamiętaj, że nie wiesz wszystkiego. Pamiętaj, że ludzie są różni. Pamiętaj, że świat ma swoje zasady. Czasami nie ważne jak będziesz się starać, będzie padać. Ucz się pokory w stosunku do innych, w stosunku do natury i świata.

Praktyka: Obiecałem, że nie będę nikogo nawracał i tak będzie, ale oessuu jak łatwiej mają Ci którzy wierzą. Uklęknij i pomódl się, to najlepsza lekcja pokory i uznania tego, że nowe BMW to tylko kawałek blachy, a Twoje osiągnięcia są niczym wobec absolutu. Nie wierzysz ? Idź do hospicjum i weź udział w wolontariacie.

#093 Nie bój się marzyć

Marzenia to pierwszy krok do wzrastania. Z marzeń powstają cele. Cele powodują, że zbieramy wiedzę jak je osiągnąć. GDy mamy tą wiedzę, nabieramy motywacji do działania. Kiedy zaczniemy działać dostajemy informację o wynikach tych działań, dostosowujemy swoje kolejne kroki by wyniki były jeszcze lepsze aż w końcu osiągamy cel - realizujemy marzenie. Nie bój się marzyć.

Praktyka: Marzyłem by przebiec maraton - przebiegłem. Marzyłem by mówić do ludzi to co czuję, że jest ważne by wzrastali - to już 93 punkty przez które przeszliśmy. Chcieliśmy mieć z żoną własny wymarzony dom - buduje się. Nie bój się marzyć.

#094 Ćwicz wyobraźnię

Jeśli chcesz marzyć, ćwicz wyobraźnię. W naszej głowie powstają wspomniane marzenia, pomysły, wielkie idee i mniejsze zachcianki. Jeśli nie będziemy ćwiczyć wyobraźni, nie wyjdziemy poza ramy bieżących ograniczeń jakie nakłada na nas nasz umysł. Ćwicz wyobraźnię by poszerzać te horyzonty.

Praktyka: Książki, książki i jeszcze raz książki. Po drugie....a nie..tylko książki. Czy mówiłem Ci już byś zawsze miał/a książkę przy łóżku ? Nowe słowa, nowe historie, nowe dramaty i komedie. Poszerzaj słownictwo i buduj bogatą w niespodziewane pomysły wyobraźnię.

#095 Rozwiązuj problemy

To powinno być w opisie każdej firmy, która oferuje swoje usługi. Firma ABC, rozwiązujemy problemy. Czy jednak jesteś biznesmenem/ką czy nie - bądź człowiekiem, który rozwiązuje problemy. W domu, bądź mamą, która rozwiązuje problemy swoich dzieci. Jest ostoją piękna i studnią miłości dla maluchów i męża. Mąż tak samo, niech będzie rozjemcą i sędzią rozwiązującym każdy spór i wspierającym w chwilach zwątpienia. W pracy czy w społeczności, w kościele czy w biznesie. Jeśli staniesz się znany z tego, że rozwiązujesz problemy szybko i efektywnie, jesteś praktycznie niezastąpiony.

Praktyka: Najprostszym sposobem na rozpoczęcia praktyki rozwiązywania problemów jest najpierw upewnieni się, że się tych problemów nie tworzy. Zwróć więc uwagę by w pierwszej kolejności przestać narzekać. Potem możesz się rozejrzeć gdzie i w jaki sposób możesz pomóc innym.

#096 Służ innym

Służba innym to nie tylko służba zdrowia, wojsko, policja i straż pożarna. Służ innym jako ojciec i matka, jako syn i córka, jako pracownik i pracodawca, jako sprzedawca i kupujący. Jeśli chcesz brać, naucz się dawać.

Praktyka: O wolontariacie już było. Z innej beczki - spójrz na swój biznes i pomyśl jak klient. Nie jako sprzedawca ale jako kupujący. Jak możesz pomóc kupującemu. Czego on potrzebuje. Służ innym jeśli chcesz by Ci służono.

#097 Nie żałuj

Tego się boję jak ognia. Żałować, że zamiast pracować leniłem się. Że zamiast wzrastać, stałem w miejscu. Że zamiast kochać, byłem letni. Nie żałuj, a najprostszym sposobem by nie żałować, jest nie mieć czego żałować. Zacznij więc od zaakceptowania odpowiedzialności za własne czyny i nie żałuj tego, że coś czasami pójdzie nie tak. To Twoje życie, Ty za nie odpowiadasz ale nie dobijaj się rzeczywistością, rusz dalej.

Praktyka: Naucz się odpuszczać. nie zawsze wszystko idzie po naszej myśli. Jeśli jednak nie zdołasz puścić w niepamięć swoich upadków i błędów zostaniesz z nimi w tym miejscu i czasie w którym je popełniłeś. Nie pozwól na to. Wyciągnij wnioski, zapisz je w dzienniku i nie żałuj. Koniec końców zdobyłeś nowe doświadczenie.

#098 Projektuj życie

Nie pozostawiaj swojego życia przypadkowi. Nie pozostawiaj też planu jego realizacji komuś innemu. Upewnij się, że Ty jesteś autorem swojego szczęścia.  A jeśli zdarza się okazjonalna katastrofa, łatwiej ją przełknąć jeśli wiemy, że nikt nam jej nie zesłał tylko sami się w nią władowaliśmy. Jak powiedział pewien człowiek. W życiu mamy dwie możliwości. Możemy zarobić na życie albo zaprojektować życie. Ja wybieram to drugie, a Ty.

Praktyka: To bardziej skomplikowany proces, ale postaram się uprościć na potrzeby dzisiejszego artykułu. Zdecyduj czego chcesz i zapisz czego chcesz :-) (tak, to dopiero początek, ale gdzieś trzeba zacząć).

#099 Studiuj szczęście

Szczęście to nie coś co gonimy  i coś co jest gdzieś tam w bliżej nieokreślonej przyszłości. Szczęście to nie coś co musimy odłożyć na półkę i pracować ciężko przez 40 lat by sobie na nie zasłużyć. Szczęście to nie coś gdzieś tam we mgle. Szczęście to coś co projektujemy, tak jak to życie z poprzedniego punktu. Projektujemy szczęście przez praktykowanie go i studiowanie jego charakterystyk.

Praktyka: Co to znaczy dla Ciebie szczęśliwe życie. Tyle jest definicji ile osób. Mogą to być bardzo przyziemne rzeczy - coniedzielny obiad w gronie rodziny. Coroczna wycieczka, nowy dom ? Mogą to być mniej namacalne warunki: Czas razem, wspólne wzrastanie do świętości, pomoc bliźnim, uśmiech dziecka ? Cokolwiek to jest studiuj to i praktykuj, już teraz, nie kiedyś, nie potem, nie gdy zarobisz pierwszy milion. Teraz.

#100 Stań się kimś więcej

I wreszcie ostatni punkt naszej listy. Stań się kimś więcej. Dlaczego ? Ty mi powiedz. Jest Ci dobrze tak jak jest teraz ? Wyłącz więc komputer i rób to co sprawia Ci radość. Nie musisz nic zmieniać.

If you don't need much, then you don't need to become much.

Jest coś co chciałbyś poprawić ? Świetnie. Takich ludzi szukam. Zacznij od powyższej listy i stawaj się lepszym każdego dnia (zawsze jest coś do poprawy).

Praktyka: Nie przestawaj studiować siebie. Wracaj do tej listy kiedy poczujesz, że coś jest nie tak. Przeczytaj jeszcze raz to co do Ciebie trafiło. Zapisz to co zostaje Ci w głowie i działaj. Chcesz więcej ? Stań się kimś więcej.


Podsumowanie

Krótko bo i tak już przesadziłem. Dziękuję Ci za dotrwanie do końca. Mam nadzieję, że choć jeden punkt spowodował, że zatrzymałeś bądź zatrzymałaś się nad nim myśląc o swoim życiu i tym co można z niego wykrzesać.

Życzę wszystkim niepodległych decyzji, takich które pozwolą Wam stworzyć dla siebie życie, w których to Wy autonomicznie decydujecie o Waszym losie i przyszłości. W taki sposób jedynie jesteśmy w stanie budować niepodległe jednostki, rodziny, społeczności i Niepodległą Polskę.

Bywajcie w zdrowiu,
Cezary

Jeśli uważasz, że to co przeczytałeś może przydać się innym,
udostępnij ten artykuł na Facebooku. Dzięki.

Opublikowano:

11.11.2018


Poprzedni:

Lina pęka, nie komandos czyli cud porażki


Następny:

Nie ufaj swojej pamięci



Jeśli Ci się podobało,
zapisz się do newslettera

 
informacje spis treści polityka prywatności